ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1360

سفرنامه شاردن ( فارسى )

بىآن‌كه كه سلاح خود را به‌كار برند مىگريزند . افزون بر اين چون اشتران كاروانيان به هنگام حركت در حدود سه يا چهار ميل راه را زير پاى خود دارند ، و هر يك از افراد كاروان كنار شتران خود حركت مىكند ، و مال التجارهء خويش را مىپايد به هنگام حملهء دزدان جملگى متفرّقند ، و مقاومت كردن در برابر آنان نمىتوانند . روز دوم فوريه به قصد سفر كردن به بندر عباس از اصفهان بيرون شدم . همهء اروپاييان مقيم پايتخت و برخى از بزرگان ارامنه مرا تا باغ خانلر پادشاه B agqanlarPadeshah بدرقه كردند . و چندان در آن‌جا ماندم كه پيش از غروب آفتاب نتوانستم به راه خود ادامه دهم . براى بيرون شدن از اصفهان به سوى بندر عبّاس نخست بايد از محلّهء كران و سپس از كوى شيخ سابانا گذشت ، و پس آن‌گاه از روى پل شهرستان كه بر روى رود بسته شده عبور كرد . شهرستان يكى از نواحى بيرون پايتخت است كه قريب يك ميل طول دارد و داراى باغهاى بزرگ و سرسبز مىباشد . در طرف راست ، راه به سوى دشتى خّرم پيش مىرود ، و ديه اصفهانك در سمت چپ جاده است . اين ده قريب يك ميل درازا ، و باغهاى پرميوه ، و كشتزارهاى وسيع دارد . پس از پيمودن پنج فرسنگ راه در آن دشت پهناور و خرّم به كوهى رسيدم كه آن را كتل پرچين مىنامند . اين كوه از آن اين نام يافته كه راهى كه از آن مىگذرد تنگ و پرپيچ و خم ، و همانند پلّه است . اين كوه بلند نيست ، اما راهى كه از آن مىگذرد چنانست كه راحت نمىتوان از آن عبور كرد . مخصوصا براى چهارپايانى كه بار حمل مىكنند دشوار گذر است . مسافران در مدخل اين راه به راهداران مىرسند . راهداران هم موظّف به ايمن نگاه داشتن راه مىباشند ، و هم مأمور گرفتن حقّ راهدارى هستند . حقوق راهدارى را به نسبت بارهايى كه با استر يا اسب يا شتر حمل مىشود مىگيرند ، و كارى به نوع آنچه حمل مىشود ندارند مگر آنكه يقين حاصل كنند كه جنس قاچاق حمل مىشود . اروپاييان ، مخصوصا شركتهاى خارجى ، و كسانى كه گذرنامهء مخصوص از شاه دارند از پرداختن عوارض راهدارى معافند . اين راهداران گرچه از مسافران اروپايى و شركتهاى تجارى خارجى بابت عوارض راهدارى چيزى نمىگيرند اما ميوه و چيزهاى ديگرى به آنان تعارف مىكنند ، و به عنوان محافظ و راهنما ايشان را مسافتى همراهى مىكنند كه به پاداش چيزى لايق به آنان داده شود . پيش از سلطنت دو پادشاه اخير هنگام بيرون شدن يا داخل شدن مسافران از